top of page

Wszystkie Sagi mają gdzieś swój początek…

…ale większość z nich zaczęła się właśnie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowała oryginalny długi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w całości poświęcono ich przygodom.

Eiríks saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

Wszystkie Sagi mają gdzieś swój początek…

 

…ale większość z nich zaczęła się właśnie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowała oryginalny długi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w całości poświęcono ich przygodom. 

 

Eiríks Saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

 

Nie jest pewne, gdzie dokładnie urodził się Eryk - jedna opowieść głosi, że przypłynął na Islandię z Norwegii, gdy był bardzo młody, inna zaś, że urodził się dopiero po przybyciu jego norweskich rodziców na Islandię. Tak czy inaczej, chłopiec dorastał na zachodzie Islandii, gdzie poznał swoją przyszłą żonę - Thorhild. Szczęśliwie dla nich, jej rodzice posiadali dużą połać ziemi w Haukadal, której część mogli podarować nowożeńcom jako podwaliny pod ich nowy dom. Tą wydzieloną ziemię mieli nazwać właśnie Eiríksstaðir co oznacza “Miejsce Eryka”.

Małżeństwo żyło wraz z dwójką synów na farmie przez kilka lat około 970 - 980 roku. Pracowało dla nich również kilku niewolników mieszkających wraz z nimi w długim domu, co było katalizatorem dla wszystkich dramatycznych wydarzeń opisanych nie w jednej, a w dwóch słynnych Sagach. Niewolnicy zostali oskarżeni o spowodowanie osuwiska, które spadło na sąsiednią farmę powodując ogromne szkody. Zwyczajowo takie sprawy zostałyby rozstrzygnięte przez lokalną radę właścicieli ziemskich, którzy ustaliliby wysokość odszkodowania obciążając kosztami Eryka - o ile byłaby to faktyczna wina niewolników. Zamiast zająć się tym w sposób legalny, sąsiad zabił niewolników na miejscu i zażądał zapłaty od Eryka, który oczywiście odrzucił to żądanie co doprowadziło do śmiertelnej walki. 

 

Biorąc pod uwagę to, że obaj rolnicy zignorowali prawo, lokalna rada zażądała, aby Eryk opuścił gospodarstwo - decyzja ta zmusiła go do spakowania całego dobytku łącznie z domem i przeniesienie się na fjord kilka kilometrów na zachód. Niestety niedługo po tym wydarzeniu, Eryk wdał się w kolejną kłótnię z sąsiadem i tym razem jego karą było opuszczenie Islandii na całe 5 lat. 

 

Nie chcąc na zawsze opuszczać kraju, on i jego rodzina postanowili poszukać wysp u wybrzeży Islandii, gdzie mogliby przeczekać wygnanie. To, co odkryli było jednak o wiele bardziej obiecujące niż ich poprzednie miejsce zamieszkania. Eryk i jego rodzina zostali pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli do Grenlandii, krainy wówczas znacznie bardziej przyjaznej do życia niż obecnie. Klimat był ciepły, było bardzo dużo pastwisk i drzew oraz mnóstwo ryb, a co istotniejsze dla Eryka - nowy ląd obfitował także w kość słoniową. Nie była to jednak prawdziwa kość słoniowa, lecz kość z kłów morsów i rogów narwala. Eryk po powrocie na Islandię opowiedział mieszkańcom o tej nowo odkrytej krainie położonej na zachód bogatej w różnorodne zasoby, których brakowało ludziom na wyspie. Stał się wówczas niezwykle ważnym oraz bogatym człowiekiem.

 

Eryk spędził resztę swojego życia na Grenlandii jako wódz nowej osady, a jego dom - Brattahlíð - wciąż jest otwarty dla zwiedzających.

The longhouse is lush with grass growing on the roof, protecting the turf and timber from which it is constructed. All built by hand and authetic materials such as turf and driftwood.

Grænlendinga saga (Saga o Grenlandczykach)

Większość dowodów wskazuje na to, że syn Eryka Rudego, Leifur Eriksson, “Leif Szczęśliwy”, urodził się w Eiríksstaðir w Zachodniej Islandii. Rozpoczynając wyprawę ze swojego domu na Grenlandii, Leifur stał się pierwszym Europejczykiem, który w 1000 roku postawił stopę w Ameryce Północnej, którą nazwał Vinlandią. 

Leifur urodził się prawdopodobnie w Eiríksstaðir około 970-980 roku. Jako dziecko przeprowadził się z rodzicami na Grenlandię i dorastał na farmie Brattahlid, osadzie założonej przez jego ojca. Zgodnie ze zwyczajem, który był powszechny wśród synów wybitnych Islandzkich rodzin, jako młody człowiek odbył podróż do Norwegii. Według relacji zawartej w Sadze o Eryku Rudym, jego statek został zepchnięty na Archipelag Hybryd w obecnej Szkocji, gdzie spędził większość lata, podczas którego urodziło mu się dziecko, którego matką była kobieta o imieniu Thórgunnur. 

Do Norwegii przybył jesienią. Królem Norwegii był

wówczas Ólafur Tryggvason, który panował w latach

995-1000. Król podejmował wielkie wysiłki w celu

nawrócenia Norwegii i innych krajów zasiedlonych

przez wikingów na chrześcijaństwo. Leifur spotkał

się z królem, który przekonał go do zmiany wyznania,

a następnie spędził u niego zimę. Na wiosnę król

wysłał w swoim imieniu Leifura na Islandię, aby

przekonał Islandczyków do nawrócenia się na

chrześcijaństwo. Islandczyk odniósł sukces i

mieszkańcy przyjęli chrześcijaństwo tego samego

lata, podczas zebrania Athlingu (Islandzki parlament). 

Leifur podczas powrotu do domu zboczył z kursu i

dotarł do lądu, który nie był znany Europejczykom nigdy wcześniej. W jednym miejscu, do którego dopłynął znajdowały się pola samosiewnej pszenicy oraz winorośli. Z tego tytułu Leifur nazwał ten kraj Vinland (Krainą Wina). W drodze powrotnej na Grenlandię mężczyzna odnalazł rozbitków i ich uratował. Okazało się, że byli oni kupcami, którzy sowicie go wynagrodzili, co może być przyczyną jego przydomka “Leif Szczęśliwy”. Następnie wrócił do domu ojca w Brattahlid na Grenlandii. Według Snorriego Sturlusona wydarzenia te miały miejsce w roku 1000. 

The statue of Leif Eiriksson looks out across the snowdusted valley of Haukurdalur. Even if you visit out of opeing hours, you can still enjoy the view and see the site and the longhouse, as well as the statue.
bottom of page