top of page

Wszystkie Sagi mają gdzieś swój początek…

…ale większość z nich zaczęła się właśnie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowała oryginalny długi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w całości poświęcono ich przygodom.

Eiríks saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

Wszystkie Sagi mają gdzieś swój początek…

 

…ale większość z nich zaczęła się właśnie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowała oryginalny długi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w całości poświęcono ich przygodom. 

 

Eiríks Saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

 

Nie jest pewne, gdzie dokładnie urodził się Eryk - jedna opowieść głosi, że przypłynął na Islandię z Norwegii, gdy był bardzo młody, inna zaś, że urodził się dopiero po przybyciu jego norweskich rodziców na Islandię. Tak czy inaczej, chłopiec dorastał na zachodzie Islandii, gdzie poznał swoją przyszłą żonę - Thorhild. Szczęśliwie dla nich, jej rodzice posiadali dużą połać ziemi w Haukadal, której część mogli podarować nowożeńcom jako podwaliny pod ich nowy dom. Tą wydzieloną ziemię mieli nazwać właśnie Eiríksstaðir co oznacza “Miejsce Eryka”.

Małżeństwo żyło wraz z dwójką synów na farmie przez kilka lat około 970 - 980 roku. Pracowało dla nich również kilku niewolników mieszkających wraz z nimi w długim domu, co było katalizatorem dla wszystkich dramatycznych wydarzeń opisanych nie w jednej, a w dwóch słynnych Sagach. Niewolnicy zostali oskarżeni o spowodowanie osuwiska, które spadło na sąsiednią farmę powodując ogromne szkody. Zwyczajowo takie sprawy zostałyby rozstrzygnięte przez lokalną radę właścicieli ziemskich, którzy ustaliliby wysokość odszkodowania obciążając kosztami Eryka - o ile byłaby to faktyczna wina niewolników. Zamiast zająć się tym w sposób legalny, sąsiad zabił niewolników na miejscu i zażądał zapłaty od Eryka, który oczywiście odrzucił to żądanie co doprowadziło do śmiertelnej walki. 

 

Biorąc pod uwagę to, że obaj rolnicy zignorowali prawo, lokalna rada zażądała, aby Eryk opuścił gospodarstwo - decyzja ta zmusiła go do spakowania całego dobytku łącznie z domem i przeniesienie się na fjord kilka kilometrów na zachód. Niestety niedługo po tym wydarzeniu, Eryk wdał się w kolejną kłótnię z sąsiadem i tym razem jego karą było opuszczenie Islandii na całe 5 lat. 

 

Nie chcąc na zawsze opuszczać kraju, on i jego rodzina postanowili poszukać wysp u wybrzeży Islandii, gdzie mogliby przeczekać wygnanie. To, co odkryli było jednak o wiele bardziej obiecujące niż ich poprzednie miejsce zamieszkania. Eryk i jego rodzina zostali pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli do Grenlandii, krainy wówczas znacznie bardziej przyjaznej do życia niż obecnie. Klimat był ciepły, było bardzo dużo pastwisk i drzew oraz mnóstwo ryb, a co istotniejsze dla Eryka - nowy ląd obfitował także w kość słoniową. Nie była to jednak prawdziwa kość słoniowa, lecz kość z kłów morsów i rogów narwala. Eryk po powrocie na Islandię opowiedział mieszkańcom o tej nowo odkrytej krainie położonej na zachód bogatej w różnorodne zasoby, których brakowało ludziom na wyspie. Stał się wówczas niezwykle ważnym oraz bogatym człowiekiem.

 

Eryk spędził resztę swojego życia na Grenlandii jako wódz nowej osady, a jego dom - Brattahlíð - wciąż jest otwarty dla zwiedzających.

The longhouse is lush with grass growing on the roof, protecting the turf and timber from which it is constructed.

Grænlendinga saga (Saga o Grenlandczykach)

Większość dowodów wskazuje na to, że syn Eryka Rudego, Leifur Eriksson, “Leif Szczęśliwy”, urodził się w Eiríksstaðir w Zachodniej Islandii. Rozpoczynając wyprawę ze swojego domu na Grenlandii, Leifur stał się pierwszym Europejczykiem, który w 1000 roku postawił stopę w Ameryce Północnej, którą nazwał Vinlandią. 

Leifur urodził się prawdopodobnie w Eiríksstaðir około 970-980 roku. Jako dziecko przeprowadził się z rodzicami na Grenlandię i dorastał na farmie Brattahlid, osadzie założonej przez jego ojca. Zgodnie ze zwyczajem, który był powszechny wśród synów wybitnych Islandzkich rodzin, jako młody człowiek odbył podróż do Norwegii. Według relacji zawartej w Sadze o Eryku Rudym, jego statek został zepchnięty na Archipelag Hybryd w obecnej Szkocji, gdzie spędził większość lata, podczas którego urodziło mu się dziecko, którego matką była kobieta o imieniu Thórgunnur. 

Do Norwegii przybył jesienią. Królem Norwegii był

wówczas Ólafur Tryggvason, który panował w latach

995-1000. Król podejmował wielkie wysiłki w celu

nawrócenia Norwegii i innych krajów zasiedlonych

przez wikingów na chrześcijaństwo. Leifur spotkał

się z królem, który przekonał go do zmiany wyznania,

a następnie spędził u niego zimę. Na wiosnę król

wysłał w swoim imieniu Leifura na Islandię, aby

przekonał Islandczyków do nawrócenia się na

chrześcijaństwo. Islandczyk odniósł sukces i

mieszkańcy przyjęli chrześcijaństwo tego samego

lata, podczas zebrania Athlingu (Islandzki parlament). 

Leifur podczas powrotu do domu zboczył z kursu i

dotarł do lądu, który nie był znany Europejczykom nigdy wcześniej. W jednym miejscu, do którego dopłynął znajdowały się pola samosiewnej pszenicy oraz winorośli. Z tego tytułu Leifur nazwał ten kraj Vinland (Krainą Wina). W drodze powrotnej na Grenlandię mężczyzna odnalazł rozbitków i ich uratował. Okazało się, że byli oni kupcami, którzy sowicie go wynagrodzili, co może być przyczyną jego przydomka “Leif Szczęśliwy”. Następnie wrócił do domu ojca w Brattahlid na Grenlandii. Według Snorriego Sturlusona wydarzenia te miały miejsce w roku 1000. 

The statue of Leif Eiriksson looks out across the snowdusted valley of Haukurdalur
bottom of page