top of page

Wszystkie Sagi majÄ… gdzieÅ› swój poczÄ…tek…

…ale wiÄ™kszość z nich zaczęła siÄ™ wÅ‚aÅ›nie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowaÅ‚a oryginalny dÅ‚ugi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w caÅ‚oÅ›ci poÅ›wiÄ™cono ich przygodom.

Eiríks saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

Wszystkie Sagi majÄ… gdzieÅ› swój poczÄ…tek…

 

…ale wiÄ™kszość z nich zaczęła siÄ™ wÅ‚aÅ›nie tutaj w Eiríksstaðir. Rodzina, która zbudowaÅ‚a oryginalny dÅ‚ugi dom jest opisana nie w jednej, a w aż czterech osobnych Sagach, z których to dwie w caÅ‚oÅ›ci poÅ›wiÄ™cono ich przygodom. 

 

Eiríks Saga rauða (Saga o Eryku Rudym)

 

Nie jest pewne, gdzie dokÅ‚adnie urodziÅ‚ siÄ™ Eryk - jedna opowieść gÅ‚osi, że przypÅ‚ynÄ…Å‚ na IslandiÄ™ z Norwegii, gdy byÅ‚ bardzo mÅ‚ody, inna zaÅ›, że urodziÅ‚ siÄ™ dopiero po przybyciu jego norweskich rodziców na IslandiÄ™. Tak czy inaczej, chÅ‚opiec dorastaÅ‚ na zachodzie Islandii, gdzie poznaÅ‚ swojÄ… przyszłą żonÄ™ - Thorhild. Szczęśliwie dla nich, jej rodzice posiadali dużą poÅ‚ać ziemi w Haukadal, której część mogli podarować nowożeÅ„com jako podwaliny pod ich nowy dom. TÄ… wydzielonÄ… ziemiÄ™ mieli nazwać wÅ‚aÅ›nie Eiríksstaðir co oznacza “Miejsce Eryka”.

MałżeÅ„stwo żyÅ‚o wraz z dwójkÄ… synów na farmie przez kilka lat okoÅ‚o 970 - 980 roku. PracowaÅ‚o dla nich również kilku niewolników mieszkajÄ…cych wraz z nimi w dÅ‚ugim domu, co byÅ‚o katalizatorem dla wszystkich dramatycznych wydarzeÅ„ opisanych nie w jednej, a w dwóch sÅ‚ynnych Sagach. Niewolnicy zostali oskarżeni o spowodowanie osuwiska, które spadÅ‚o na sÄ…siedniÄ… farmÄ™ powodujÄ…c ogromne szkody. Zwyczajowo takie sprawy zostaÅ‚yby rozstrzygniÄ™te przez lokalnÄ… radÄ™ wÅ‚aÅ›cicieli ziemskich, którzy ustaliliby wysokość odszkodowania obciążajÄ…c kosztami Eryka - o ile byÅ‚aby to faktyczna wina niewolników. Zamiast zająć siÄ™ tym w sposób legalny, sÄ…siad zabiÅ‚ niewolników na miejscu i zażądaÅ‚ zapÅ‚aty od Eryka, który oczywiÅ›cie odrzuciÅ‚ to żądanie co doprowadziÅ‚o do Å›miertelnej walki. 

 

BiorÄ…c pod uwagÄ™ to, że obaj rolnicy zignorowali prawo, lokalna rada zażądaÅ‚a, aby Eryk opuÅ›ciÅ‚ gospodarstwo - decyzja ta zmusiÅ‚a go do spakowania caÅ‚ego dobytku łącznie z domem i przeniesienie siÄ™ na fjord kilka kilometrów na zachód. Niestety niedÅ‚ugo po tym wydarzeniu, Eryk wdaÅ‚ siÄ™ w kolejnÄ… kÅ‚ótniÄ™ z sÄ…siadem i tym razem jego karÄ… byÅ‚o opuszczenie Islandii na caÅ‚e 5 lat. 

 

Nie chcÄ…c na zawsze opuszczać kraju, on i jego rodzina postanowili poszukać wysp u wybrzeży Islandii, gdzie mogliby przeczekać wygnanie. To, co odkryli byÅ‚o jednak o wiele bardziej obiecujÄ…ce niż ich poprzednie miejsce zamieszkania. Eryk i jego rodzina zostali pierwszymi Europejczykami, którzy dotarli do Grenlandii, krainy wówczas znacznie bardziej przyjaznej do życia niż obecnie. Klimat byÅ‚ ciepÅ‚y, byÅ‚o bardzo dużo pastwisk i drzew oraz mnóstwo ryb, a co istotniejsze dla Eryka - nowy lÄ…d obfitowaÅ‚ także w kość sÅ‚oniowÄ…. Nie byÅ‚a to jednak prawdziwa kość sÅ‚oniowa, lecz kość z kÅ‚ów morsów i rogów narwala. Eryk po powrocie na IslandiÄ™ opowiedziaÅ‚ mieszkaÅ„com o tej nowo odkrytej krainie poÅ‚ożonej na zachód bogatej w różnorodne zasoby, których brakowaÅ‚o ludziom na wyspie. StaÅ‚ siÄ™ wówczas niezwykle ważnym oraz bogatym czÅ‚owiekiem.

 

Eryk spÄ™dziÅ‚ resztÄ™ swojego życia na Grenlandii jako wódz nowej osady, a jego dom - Brattahlíð - wciąż jest otwarty dla zwiedzajÄ…cych.

The longhouse is lush with grass growing on the roof, protecting the turf and timber from which it is constructed. All built by hand and authetic materials such as turf and driftwood.

Grænlendinga saga (Saga o Grenlandczykach)

WiÄ™kszość dowodów wskazuje na to, że syn Eryka Rudego, Leifur Eriksson, “Leif Szczęśliwy”, urodziÅ‚ siÄ™ w Eiríksstaðir w Zachodniej Islandii. RozpoczynajÄ…c wyprawÄ™ ze swojego domu na Grenlandii, Leifur staÅ‚ siÄ™ pierwszym Europejczykiem, który w 1000 roku postawiÅ‚ stopÄ™ w Ameryce PóÅ‚nocnej, którÄ… nazwaÅ‚ VinlandiÄ…. 

Leifur urodziÅ‚ siÄ™ prawdopodobnie w Eiríksstaðir okoÅ‚o 970-980 roku. Jako dziecko przeprowadziÅ‚ siÄ™ z rodzicami na GrenlandiÄ™ i dorastaÅ‚ na farmie Brattahlid, osadzie zaÅ‚ożonej przez jego ojca. Zgodnie ze zwyczajem, który byÅ‚ powszechny wÅ›ród synów wybitnych Islandzkich rodzin, jako mÅ‚ody czÅ‚owiek odbyÅ‚ podróż do Norwegii. WedÅ‚ug relacji zawartej w Sadze o Eryku Rudym, jego statek zostaÅ‚ zepchniÄ™ty na Archipelag Hybryd w obecnej Szkocji, gdzie spÄ™dziÅ‚ wiÄ™kszość lata, podczas którego urodziÅ‚o mu siÄ™ dziecko, którego matkÄ… byÅ‚a kobieta o imieniu Thórgunnur. 

​

Do Norwegii przybyÅ‚ jesieniÄ…. Królem Norwegii byÅ‚

wówczas Ólafur Tryggvason, który panowaÅ‚ w latach

995-1000. Król podejmowaÅ‚ wielkie wysiÅ‚ki w celu

nawrócenia Norwegii i innych krajów zasiedlonych

przez wikingów na chrzeÅ›cijaÅ„stwo. Leifur spotkaÅ‚

siÄ™ z królem, który przekonaÅ‚ go do zmiany wyznania,

a nastÄ™pnie spÄ™dziÅ‚ u niego zimÄ™. Na wiosnÄ™ król

wysłał w swoim imieniu Leifura na Islandię, aby

przekonaÅ‚ Islandczyków do nawrócenia siÄ™ na

chrzeÅ›cijaÅ„stwo. Islandczyk odniósÅ‚ sukces i

mieszkańcy przyjęli chrześcijaństwo tego samego

lata, podczas zebrania Athlingu (Islandzki parlament). 

Leifur podczas powrotu do domu zboczył z kursu i

dotarÅ‚ do lÄ…du, który nie byÅ‚ znany Europejczykom nigdy wczeÅ›niej. W jednym miejscu, do którego dopÅ‚ynÄ…Å‚ znajdowaÅ‚y siÄ™ pola samosiewnej pszenicy oraz winoroÅ›li. Z tego tytuÅ‚u Leifur nazwaÅ‚ ten kraj Vinland (KrainÄ… Wina). W drodze powrotnej na GrenlandiÄ™ mężczyzna odnalazÅ‚ rozbitków i ich uratowaÅ‚. OkazaÅ‚o siÄ™, że byli oni kupcami, którzy sowicie go wynagrodzili, co może być przyczynÄ… jego przydomka “Leif Szczęśliwy”. NastÄ™pnie wróciÅ‚ do domu ojca w Brattahlid na Grenlandii. WedÅ‚ug Snorriego Sturlusona wydarzenia te miaÅ‚y miejsce w roku 1000. 

The statue of Leif Eiriksson looks out across the snowdusted valley of Haukurdalur. Even if you visit out of opeing hours, you can still enjoy the view and see the site and the longhouse, as well as the statue.
bottom of page